Không thể Ä‘iá»u hành giá xăng dầu vì “nhóm lợi ích” cá»§a má»™t bá»™ pháºn hay má»™t doanh nghiệp nào mà phải vì trách nhiệm vá»›i hÆ¡n 80 triệu ngưá»i dân.
Bá»™ trưởng Bá»™ Tài chính Vương Äình Huệ Ä‘ã nhấn mạnh Ä‘iá»u này khi trao đổi vá»›i báo giá»›i vá» những vấn đỠnổi cá»™m cá»§a hoạt động sản xuất, kinh doanh xăng dầu cÅ©ng như cÆ¡ chế Ä‘iá»u hành mặt hàng này.
Bá»™ trưởng Vương Äình Huệ cho rằng, xăng dầu chưa thể thả nổi theo thị trưá»ng vì vẫn còn tồn tại độc quyá»n. Ba doanh nghiệp Ä‘ang chiếm trên 90% thị phần trong Ä‘ó có Petrolimex (trên 60%) và PV Oil. Nếu 3 doanh nghiệp này “Ä‘i Ä‘êm” vá»›i nhau thì doanh nghiệp khác chết, ngưá»i tiêu dùng sẽ chịu thiệt.
Giá xăng dầu sẽ dần dần được Ä‘iá»u chỉnh theo cÆ¡ chế thị trưá»ng. Tuy nhiên, phải tùy vào tình hình kinh tế vÄ© mô, kiá»m chế được lạm phát, các cân đối vÄ© mô ổn định, khi Ä‘ó má»›i có thể tính đến việc Ä‘ó. Có thể Nhà nước sẽ quy định má»™t mức trần, các doanh nghiệp có thể Ä‘iá»u chỉnh trong giá»›i hạn Ä‘ó.
Bá»™ trưởng Vương Äình Huệ khẳng định, trên cÆ¡ sở đặt mục tiêu kiá»m chế lạm phát, ổn định kinh tế vÄ© mô lên trên hết, từ nay đến cuối năm sẽ không có chuyện tăng giá bán lẻ xăng dầu, thay vào Ä‘ó nhà nước sẽ áp dụng các biện pháp bình ổn, tháºm chí nhà nước sẽ bù lá»— nếu vì lý do khách quan.
Các đầu mối xăng dầu vẫn phải đảm bảo dá»± trữ và lưu thông xăng dầu bình thưá»ng theo quy định, Ä‘áp ứng đủ nhu cầu cá»§a ngưá»i tiêu dùng.
Tuy nhiên, Bá»™ Tài chính không chấp nháºn bất kỳ má»™t khoản chi phí nào do chá»§ quan doanh nghiệp gây ra, ngưá»i dân há» cÅ©ng không thể chấp nháºn được.
Bá»™ trưởng Vương Äình Huệ nhấn mạnh, Bá»™ Tài chính không bá» qua doanh nghiệp nào cả. Nếu cách Ä‘iá»u hành cá»§a Bá»™ gây thiệt hại cho doanh nghiệp, Bá»™ phải chịu trách nhiệm và bồi thưá»ng. Nếu doanh nghiệp nào không làm được thì rút lui. Kể cả Petrolimex, nếu không làm được chúng ta sẵn sàng cho giải tán để láºp tổng công ty khác. Nhà nước không dá»a ai và cÅ©ng không ai dá»a được nhà nước.
Theo Bá»™ trưởng Vương Äình Huệ, kinh doanh xăng dầu cần phải minh bạch trên cÆ¡ sở vá» chính sách, thông tin. Minh bạch vá» chính sách là trách nhiệm cá»§a nhà nước và chúng ta phải đối xá» vá»›i nhau tháºt công bằng, ai vi phạm phải thẳng thắn xá» lý, thì công luáºn má»›i biết có minh bạch hay không minh bạch.
Thông tin từ lãnh đạo Petrolimex đưa ra là từ năm 2006 đến nay, doanh nghiệp này đ㠓dồn dáºp” lá»— má»—i năm hàng trăm tá»· đồng trong hoạt động kinh doanh xăng dầu, trong Ä‘ó đỉnh Ä‘iểm là năm 2008 lá»— đến 10.700 tá»· đồng. Riêng năm 2011, tính đến cuối tháng 8, doanh nghiệp này Ä‘ã lá»— tá»›i 1.800 tá»· đồng, ước hết tháng 9 lá»— khoảng 2.000 tá»· đồng.
Song tại buổi há»™i thảo nói trên, khi Bá»™ trưởng Bá»™ Tài chính Vương Äình Huệ yêu cầu Petrolimex trả lá»i việc kinh doanh mặt hàng xăng lá»— hay lãi thì lãnh đạo Petrolimex Ä‘ã không đưa ra được câu trả lá»i.
Tuy nhiên, trung tuần tháng 7 vừa qua, bản cáo bạch cá»§a Petrolimex (phục vụ quá trình cổ phần hóa) lại cho thấy, trong năm 2008 doanh nghiệp này lãi hÆ¡n 913 tá»· đồng, năm 2009 lãi 2.880 tá»· đồng, năm 2010 lãi 81 tá»· đồng, và năm 2011 này dá»± kiến lãi cả năm khoảng 598 tá»· đồng.
Theo TS. Ngô Trí Long, nguyên Phó viện trưởng Viện Thị trưá»ng giá cả, những thông tin từ phía Petrolimex đưa ra đến nay Ä‘ã quá nhàm chán. Bởi, lúc nào doanh nghiệp này cÅ©ng kêu lá»—, song trong báo cáo tài chính phục vụ cổ phần hóa (IPO) vừa qua thì lại báo lãi hàng nghìn tá»· đồng.
Rõ ràng, sẽ có hai trưá»ng hợp xảy ra, hoặc là doanh nghiệp này lãi tháºt, nhưng miệng vẫn luôn kêu là lá»— vì thá»±c tế các hạch toán, xuất nháºp xăng dầu nhà nước cÅ©ng không thể kiểm soát được hết. Hoặc má»™t trưá»ng hợp khác xảy ra là doanh nghiệp này có thua lá»— tháºt.
Vì váºy, theo TS. Long, cÆ¡ quan quản lý cần phải làm rõ được “bảng tính giá cÆ¡ sở cá»§a doanh nghiệp xăng dầu” công bố có Ä‘áng tin cáºy hay không.
Trong khi Ä‘ó, theo chuyên gia kinh tế VÅ© Äình Ánh, vá» nguyên tắc, lợi ích cá»§a doanh nghiệp xăng dầu xung đột vá»›i lợi ích ngưá»i tiêu dùng, nên Nhà nước phải đảm nháºn vai trò Ä‘iá»u hòa các lợi ích này để giảm xung đột.
Không những thế, để thiết láºp được má»™t thị trưá»ng xăng dầu thá»±c sá»±, nhà nước cần phải xóa bá» vị thế độc quyá»n trong kinh doanh xăng dầu cá»§a Petrolimex. Tiếp Ä‘ó là phải tách khâu nháºp khẩu, bán buôn xăng dầu vá»›i khâu bán lẻ. Không nên để Petrolimex vừa nháºp khẩu, vừa bán buôn lại vừa bán lẻ, sẽ rất khó kiểm soát, và những gì há» báo cáo cÅ©ng khó mà tin tưởng tuyệt đối được, ông Ánh đỠxuất.
TS. Nguyá»…n Äức Äá»™, Trưởng phòng Nghiên cứu tài chính (Viện Kinh tế - Tài chính) nêu rõ, trên thị trưá»ng xăng dầu hiện nay, Petrolimex là doanh nghiệp chiếm gần 2/3 thị phần. Do váºy, vá» logic, sức mạnh thị trưá»ng sẽ cho phép doanh nghiệp này áp đặt mức giá cao đối vá»›i ngưá»i tiêu dùng.
Äây chính là lý do Chính phá»§ phải can thiệp vào quá trình định giá xăng dầu trong thá»i gian qua. Tuy nhiên, thá»±c tế thì việc này chưa mang lại nhiá»u kết quả vì chi phí hoạt động kinh doanh xăng dầu, không phải khi nào cÆ¡ quan quản lý cÅ©ng biết rõ mồn má»™t.
Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), ông Nguyá»…n Äình Cung cho rằng, hiện nay, các doanh nghiệp nhà nước luôn có “lợi thế” là khi làm ăn có lãi thì há» cho Ä‘ó là sá»± thành công cá»§a há», nhưng lúc thua lá»— lại đổ tại vì phải gánh vác những trách nhiệm xã há»™i mà Nhà nước giao cho, và yêu cầu giải cứu...
Như thế là không sòng phẳng, và vô hình trung trở thành rào cản cho chính há» trên con đưá»ng tiến tá»›i sá»± phát triển tích cá»±c hÆ¡n.
Muốn tốt cho doanh nghiệp nhà nước, cần đặt các doanh nghiệp này vào áp lá»±c cạnh tranh và bình đẳng vá»›i các thành phần doanh nghiệp khác. Và khi cÅ©ng phải đối mặt vá»›i những rá»§i ro thị trưá»ng, há» sẽ có những thay đổi theo hướng tốt lên đối vá»›i ngưá»i dân cÅ©ng như dư luáºn xã há»™i trong cách ứng xá».
Theo ông Nguyá»…n Äình Cung, muốn làm được Ä‘iá»u này, công khai hoạt động cá»§a các táºp Ä‘oàn, doanh nghiệp nhà nước là má»™t trong những cách làm mang tính chất quyết định nhất. Các doanh nghiệp nhà nước không thể váºn hành theo cÆ¡ chế thị trưá»ng chừng nào há» chưa công khai minh bạch hoạt động cá»§a mình và luôn mang nặng tư tưởng rằng không cần dấn thân, có sáng kiến đổi má»›i, há» vẫn được hưởng thành quả xứng Ä‘áng hÆ¡n những gì há» Ä‘ã bá» ra, và nếu có gây ra sai sót, há» có thể cÅ©ng không phải chịu trừng phạt gì.
Không có công khai, minh bạch thì hoạt động cá»§a doanh nghiệp nhà nước có thể sẽ vẫn còn tồn tại những hành vi mua bán dá»± án, tìm kiếm mối quan hệ, đầu cÆ¡... Vì váºy, cần buá»™c các doanh nghiệp nhà nước phải công khai hóa, minh bạch thông tin vá»›i má»™t tiêu chuẩn khắt khe vá» tình hình sản xuất, tài chính.
Nguồn tin: Tamnhin