Bên cạnh tác động khiến thu ngân sách nhà nước sụt giảm, thì giá dầu thế giá»›i giảm cÆ¡ bản là má»™t thuáºn lợi, là má»™t dịp may hiếm có để cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế, giảm phụ thuá»™c vào bán tài nguyên.
Ảnh minh há»a. Nguồn: internet
Äó là nháºn định được nhiá»u chuyên gia đưa ra trong buổi tá»a Ä‘àm khoa há»c "Biến động giá dầu và tác động đến kinh tế Việt Nam" do Trung tâm Thông tin và Dá»± báo Kinh tế - Xã há»™i Quốc gia (Bá»™ Kế hoạch và Äầu tư) tổ chức vào ngày 6/2.
3 kịch bản giá dầu cho kinh tế Việt Nam
Theo báo cáo “Triển vá»ng giá dầu thế giá»›i trong trung hạn và má»™t số kịch bản tác động tá»›i ná»n kinh tế Việt Nam” cá»§a Trung tâm Thông tin và Dá»± báo Kinh tế - Xã há»™i Quốc gia năm 2015, trong kịch bản không có cú sốc giá dầu thế giá»›i - giá dầu diá»…n biến theo dá»± báo cá»§a CÆ¡ quan thông tin năng lượng Mỹ (EIA) và trên diá»…n biến kinh tế thế giá»›i đến tháng 1/2015, tăng trưởng kinh tế (GDP) cá»§a Việt Nam sẽ đạt 5,5%, lạm phát ở mức 2,7%, dá»± trữ ngoại hối đạt 37 tá»· USD.
Trưởng nhóm nghiên cứu, TS. Lương Văn Khôi, Trưởng ban Kinh tế thế giá»›i cho biết, nhóm Ä‘ã tính toán khi giả định giá dầu thế giá»›i giảm theo 3 kịch bản, khi giá dầu ở mức 50 USD/thùng, 40 USD/thùng và 30 USD/thùng.
Tuy mức thất thu thuế tăng lên theo giá dầu giảm, nhưng tốc độ tăng trưởng kinh tế cÅ©ng tăng theo.
So vá»›i dá»± báo cá»§a kịch bản không có cú sốc giá dầu thế giá»›i, khi giá dầu ở mức 50 USD/thùng, GDP Việt Nam tăng thêm 0,48%, lạm phát giảm 1,14% và dá»± trữ ngoại hối giảm 1,04 tá»· USD; ở mức 40 USD/thùng, GDP tăng thêm 0,61%, lạm phát giảm 1,11% và dá»± trữ ngoại hối giảm 1,12 tá»· USD; ở mức 30 USD/thùng, GDP tăng thêm 0,75%, lạm phát giảm 1,07% và dá»± trữ ngoại hối giảm 1,45 tá»· USD.
CÅ©ng phân tích vá» diá»…n biến và dá»± báo giá dầu, theo ông Lê Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý Dầu khí (Táºp Ä‘oàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam) cÅ©ng cho rằng, từ tháng 1 đến tháng 7/2014, giá dầu luôn ở mức độ ổn định, không biến đổi nhiá»u. Tuy nhiên, đến tháng 11/2014, khi các nước OPEC kiên định không cắt giảm sản lượng, giá dầu ngay láºp tức lao dốc không phanh.
Qua theo dõi, Ä‘ã có thá»i Ä‘iểm, giá dầu giảm tá»›i 50%, mức thấp nhất là 45 USD/ thùng (cao nhất gần 120 USD/thùng).
“Vá»›i việc giá dầu liên tục biến động mạnh trong thá»i gian vừa qua, Ä‘iá»u này Ä‘ã khiến cho việc dá»± báo gặp rất nhiá»u khó khăn và hầu hết Ä‘á»u không chính xác”, ông Trung chia sẻ.
Theo lịch sá» giá dầu thế giá»›i, rất nhiá»u cú sốc vá» giá dầu Ä‘ã xảy ra, đặc biệt là năm 1986, 1998 và 2008. Trong Ä‘ó, năm 2008 chứng kiến biến động tá»›i 60% và thá»i gian diá»…n ra lâu nhất vá»›i hÆ¡n 500 ngày.
Mặc dù Ä‘á»u cho rằng sẽ rất khó dá»± báo chuẩn được giá dầu trong những năm tá»›i vì thá»±c tế chứa đựng nhiá»u yếu tố bất thưá»ng, nhưng các chuyên gia tại Tá»a Ä‘àm Ä‘á»u cho rằng giá dầu khó có thể tăng trở lại mức 100 USD/thùng trong má»™t, hai năm tá»›i.
Nguyên nhân là do, cung dầu thô vẫn lá»›n hÆ¡n cầu. Ngoài ra, giá dầu còn chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố chính trị, sá»± cạnh tranh giữa nguồn dầu truyá»n thống cá»§a các nước khu vá»±c Trung Äông, Nga và dầu Ä‘á phiến cá»§a Mỹ…
ÄÆ°á»£c và mất gì?
Các chuyên gia tham gia thảo luáºn Ä‘á»u nháºn định việc giảm giá dầu vá» mặt tổng thể sẽ giúp cho ná»n kinh tế tăng trưởng mạnh hÆ¡n và lạm phát thấp hÆ¡n.
Trong cả 3 kịch bản giá dầu thô kể trên do nhóm nghiên cứu cá»§a Trung tâm Dá»± báo Kinh tế - Xã há»™i quốc gia đưa ra, GDP Ä‘á»u tăng Ä‘áng kể.
“Giá dầu giảm ná»n kinh tế Việt Nam cÅ©ng không bị ảnh hưởng quá tiêu cá»±c như dư luáºn lo ngại thá»i gian qua, dù ngân sách hụt thu nhưng đổi lại sản xuất sẽ được kích thích”, TS. Lương Văn Khôi cho biết.
“Nếu chỉ tính hụt thu ngân sách từ giá dầu thô rồi Ä‘òi tăng thuế trong nước là không xác Ä‘áng. Äặc biệt khi doanh nghiệp Ä‘ang rất khó khăn”, TS. Khôi nói.
VỠảnh hưởng tá»›i kinh tế Việt Nam, TS. Lê Việt Trung cho biết, “vá»›i Việt Nam, giá giảm từ 80 USD/thùng xuống còn 40 USD/thùng, PVN sẽ hụt thu má»™t con số Ä‘áng kể”.
Tuy nhiên, ở phần ngược lại, theo các chuyên gia, giá dầu giảm sẽ há»— trợ sản xuất, các chỉ tiêu kinh tế vÄ© mô, đặc biệt là GDP và giá cả sẽ hưởng lợi. Bởi, Việt Nam là nước phải nháºp gần 70% xăng, dầu thành phẩm Ä‘áp ứng nhu cầu trong nước.
TS. Lưu Bích Hồ, nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển cÅ©ng đồng tình, hụt thu ngân sách từ giá dầu thô giảm không Ä‘áng ngại, có thể bù thu từ giảm chi tiêu. Äiển hình như ngành Giao thông năm 2014 má»›i rà soát 25 dá»± án, Ä‘ã tiết kiệm được hÆ¡n 5.200 tá»· đồng.
CÅ©ng theo Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Quản lý Dầu khí, giá dầu giảm cÅ©ng tác động trái chiá»u vá»›i nhiá»u quốc gia. Trong Ä‘ó, các nước nháºp khẩu, như: Nháºt Bản, Trung Quốc… Ä‘ang hưởng lợi từ việc này, bởi khi mức nhiên liệu giảm dẫn đến tăng trưởng kinh tế.
Cần ứng phó ra sao?
TS. Nguyá»…n Ngá»c Tuyến, Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính dá»± báo trong 2 năm tá»›i (2015-2016) giá dầu thô thế giá»›i chỉ duy trì mức 50-60 USD/thùng (khó lên mức 70 USD/thùng như má»™t số cÆ¡ quan Việt Nam dá»± báo). Vá»›i Việt Nam, theo TS. Tuyến, sản lượng dầu thô xuất khẩu khoảng 8,5 triệu tấn, nhưng đồng thá»i cÅ©ng nháºp vá» 7-8 triệu tấn xăng, dầu thành phẩm má»—i năm.
“Hiện thuế nháºp khẩu xăng, dầu khoảng 30%, ngoài ra còn thuế VAT, thuế môi trưá»ng… nguồn thu này Ä‘óng góp vào ngân sách không há» nhá». Khi xem xét vá» giá dầu thô chúng ta phải Ä‘ánh giá 2 chiá»u. HÆ¡n nữa, ngân sách hụt thu 3-4 nghìn tá»· đồng từ dầu thô cÅ©ng chưa ảnh hưởng gì nhiá»u”, ông Tuyến nói.
Do Ä‘ó, ông Tuyến không đồng tình vá»›i đỠxuất tăng thuế VAT để bù phần hụt thu ngân sách do giá dầu giảm.
Äồng tình vá»›i nháºn định cá»§a TS. Tuyến, chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ cÅ©ng cho rằng, “nếu chỉ tính hụt thu ngân sách từ giá dầu thô rồi tăng thuế trong nước là không xác Ä‘áng. Äặc biệt, khi doanh nghiệp Ä‘ang rất khó khăn. Chúng ta kêu gá»i ngân hàng giảm lãi suất cho vay để há»— trợ doanh nghiệp, giá» lại tăng thuế, khiến doanh nghiệp Ä‘ã khó càng thêm khó. Thu ngân sách cần theo hướng khoan sức dân, không phải nhân lúc này để siết sức dân”.
TS. Hồ cÅ©ng nháºn định, giá dầu giảm là áp lá»±c rất tốt để chúng ta cÆ¡ cấu lại ná»n kinh tế, tạo nguồn thu bá»n vững từ tăng năng suất lao động, cải thiện công nghệ, thay vì mãi Ä‘ào tài nguyên để bán. “Các chuyên gia nước ngoài vẫn khuyên Việt Nam nên giảm khai thác, đừng quá á»· lại vào nguồn thu từ bán tài nguyên”, TS. Hồ nói.
Tuy nhiên, để cho ná»n kinh tế tăng trưởng tốt, khắc phục được những tác động tiêu cá»±c, phát huy được những tác động tích cá»±c, Nhà nước cần nghiên cứu kỹ, dá»±a trên những số liệu tin cáºy và thá»±c tế trong nước để đưa ra những giải pháp, Ä‘iá»u hành hợp lý.
Bên cạnh Ä‘ó, kiến nghị vá»›i Chính phá»§, TS. Lương Văn Khôi đưa ra những chính sách thích hợp để giảm táºp trung cao vào thị trưá»ng Trung Quốc. Trong ngắn hạn,nước ta có thể chuyển sang táºp trung cao vào nháºp khẩu từ các nước TPP và trong dài hạn là khuyến khích đầu tư trong nước, phát triển mạnh công nghiệp phụ trợ, thu hút FDI từ những đối tác có trình độ phát triển khoa há»c - công nghệ cao để sản xuất ra những mặt hàng mà Việt Nam Ä‘ang nháºp khẩu từ Trung Quốc vá»›i tá»· trá»ng lá»›n.
Äể bù phần hụt thu ngân sách do giá dầu giảm, TS. Khôi và cá»™ng sá»± đỠxuất 2 biện pháp chính là giảm lãi suất cho vay và tăng thuế giá trị gia tăng (VAT).
Nguồn tin: Tapchitaichinh