Nguồn năng lượng Ä‘ang dần cạn kiệt trong khi nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng, các quốc gia sẽ nảy sinh tranh chấp, giành giáºt. “Vá»›i viá»…n cảnh mà Táºp Ä‘oàn Shell đưa ra, chúng ta buá»™c phải lá»±a chá»n giữa nhu cầu tiêu thụ và phát triển kinh tế để có nguồn nguyên liệu thay thế” - Äó là ý kiến cá»§a ông Nguyá»…n Xuân Dịnh, Vụ trưởng Vụ Năng lượng - Bá»™ Công thương.
Việc khác thác các nguồn năng lượng ngày càng khó khăn. Theo dá»± báo, chỉ khoảng 70-80 năm nữa nguồn cung cấp dầu khí sẽ cạn. Váºy theo ông, 50 năm nữa năng lượng cá»§a Việt Nam sẽ ra sao?
Việt Nam Ä‘ang tìm kiếm nguồn năng lượng má»›i và chú trá»ng hÆ¡n đến các loại hình nhiên liệu tái tạo, chẳng hạn như Ä‘iện nguyên tá», khai thác năng lượng từ nguồn nhiên liệu Bio diesel, Bio Itanon… đồng thá»i tìm thêm nguồn cung cấp dầu khí.
Tuy nhiên, để trồng được cây nguyên liệu làm ra Bio diesel, Bio Itanon, diện tích đất nông nghiệp sẽ phải co lại. Nếu VN theo hướng này lại đụng chạm nghiêm trá»ng đến vấn đỠđất nông nghiệp, đụng đến an ninh lương thá»±c.
Thá»i Ä‘iểm này, vấn đỠan ninh lương thá»±c và an ninh năng lượng Ä‘ang có xung đột. VN buá»™c phải lá»±a chá»n giữa bình ổn an ninh lương thá»±c và an ninh năng lượng.
Vì váºy, nếu chúng ta lá»±a chá»n không tốt, có thể hôm nay sẽ kiếm được lợi nhuáºn nhưng phải trả giá trong tương lai. Äiá»u này mang tính chất toàn cầu chứ không riêng Việt Nam.
Trong bối cảnh hiện nay, theo ông, Việt Nam nên lá»±a chá»n phát triển lÄ©nh vá»±c nào để tránh xung đột an ninh năng lượng và an ninh lương thá»±c ?
Tôi cho rằng, cần phát triển cả hai lÄ©nh vá»±c. Hiện, sản lượng dầu khí cá»§a ta còn quá nhá» so vá»›i nhiá»u nước Trung Äông, Nga… NLTT cá»§a ta cÅ©ng rất hạn chế trong khi dân số lại quá Ä‘ông.
Äể giải quyết vấn đỠan ninh năng lượng, bảo đảm an ninh lương thá»±c, không nhất thiết sá» dụng quỹ đất ít á»i trong nước để phát triển cây nguyên liệu làm ra Bio diesel, Bio Itanon, ta cần phát triển ra nước ngoài.
Ta có thể thuê đất ở châu Phi, châu Mỹ La Tinh trồng cây nguyên liệu, chuyển vá» VN. Vấn đỠở chá»— chúng ta phải thiết láºp được mối quan hệ hữu hảo vá»›i những quốc gia có Ä‘iá»u kiện vỠđất để thúc đẩy quá trình hợp tác nông nghiệp, phát triển nhiên liệu năng lượng.
Trên thá»±c tế VN được Ä‘ánh giá có tiá»m năng vá» nguồn NLTT nhưng theo kịch bản cá»§a Shell, nguồn năng lượng này chỉ khoảng 2%. Giữa thá»±c tế và kịch bản ông có nháºn định gì ?
Kịch bản cá»§a Shell đưa ra cÅ©ng không có mâu thuẫn gì vá»›i chiến lược an ninh năng lượng cá»§a Chính phá»§. Lá»™ trình há» Ä‘i rất hợp lý. VN Ä‘ang Ä‘i Ä‘úng lá»™ trình Ä‘ó. Các nhiên liệu giống như sinh khối, Bio diesel, Bio Itanon…ta Ä‘á»u Ä‘ã và Ä‘ang triển khai, cÆ¡ cấu tá»· lệ sẽ phát triển theo thá»i gian.
Tuy Ä‘i sau thế giá»›i nhưng nhiá»u dá»± án Ä‘iện gió, Ä‘iện mặt trá»i… tại VN Ä‘ã và Ä‘ang được triển khai. Vá»›i hÆ¡n 3.000 km bá» biển, ta còn có năng lượng vá» thuá»· triá»u (sóng), nếu khai thác được, Ä‘ây sẽ là nguồn NL lá»›n.
Hiện VN Ä‘ang xem xét khả năng thá»±c tế để định hình nguồn năng lượng này, phấn đấu đến 2020 sẽ có từ 4-5% NLTT. Tuy nhiên, vá»›i Ä‘iá»u kiện cá»§a VN hiện nay, việc thu cho được nguồn NL này Ä‘ã khó, việc chuyển tải nó như thế nào lại càng khó hÆ¡n.
Trong Chiến lược năng lượng quốc gia đến 2020, tầm nhìn 2050 cá»§a VN, cÆ¡ cấu Ä‘iện chá»§ yếu táºp trung vào Ä‘iện khí, Ä‘iện, than và thuá»· Ä‘iện. Thưa ông, NLTT Ä‘óng vai trò thế nào trong cÆ¡ cấu này?
Theo lá»™ trình, đến 2020, Việt Nam sẽ phát triển 4% NLTT nhưng theo tôi, đấy chỉ là con số ước lệ. Tuỳ theo tình hình con số này có thể sẽ giãn ra, phát triển theo quy luáºt.
Thá»±c tế, phát triển nguồn NLTT liên quan đến việc đầu tư lá»›n, sá» dụng công nghệ má»›i. Nếu đầu tư vào Ä‘iện khí chỉ phải trả 5 cent/kWh, nhưng đầu tư vào Ä‘iện gió, Ä‘iện mặt trá»i giá có thể lên 10-15 cent/kWh. Mức giá Ä‘ó không hấp dẫn các nhà đầu tư trong khi giá Ä‘iện lại khống chế giá trần nên nhà đầu tư má»›i rất khó khăn trong thu hồi vốn ban đầu.
Hiện ta Ä‘ang thá»±c hiện lá»™ trình tăng giá Ä‘iện. Ngưá»i tiêu dùng có thể chịu đựng được việc tăng giá Ä‘iện từ từ. Nhà nước sẽ há»— trợ vá» hạ tầng để các nhà đầu tư yên tâm. Äó là cÆ¡ há»™i để các nhà đầu tư rót vốn phát triển NLTT.
Trên cÆ¡ sở định hướng được, nhà đầu tư cÅ©ng sẽ đầu tư vào phát triển năng lượng và cùng vá»›i thá»i gian, khoa há»c công nghệ phát triển sẽ góp phần giảm chi phí đầu tư cho NLTT. Tôi nghÄ©, vá»›i lá»™ trình tăng giá Ä‘iện hiện nay hành lang pháp lý hiện nay Ä‘ã cÆ¡ bản Ä‘áp ứng nhu cầu phát triển năng lượng trong thá»i gian tá»›i.
Váºy theo ông, chính sách và, giá Ä‘iện hiện nay sẽ tác động thế nào đến phát triển NLTT?
Tác động rất lá»›n, nhưng nó là hai chiá»u. Nếu giá Ä‘iện tăng cao sẽ khuyến khích các nhà đầu tư nhưng ngưá»i tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng. Ta cần cân đối hài hoà giữa quyá»n lợi cá»§a ngưá»i tiêu dùng và lợi nhuáºn cá»§a nhà đầu tư. Nếu chú ý quá nhiá»u đến ngưá»i tiêu dùng mà giữ giá Ä‘iện như hiện nay sẽ không khuyến khích được nhà đầu tư. Äó là cái khó nhất trong phát triển nguồn NL hiện nay.
Xin trân trá»ng cảm Æ¡n ông!